Tarayıcı Geçmişi ve Çerezlerini Temizleme

Tarayıcınız yavaşladı, siteler tuhaf davranıyor ya da bilgisayarı başkasıyla paylaşıyorsunuz ve gezdiğiniz sayfaların görünmesini istemiyorsunuz. Bu üç durumun ortak çözümü genellikle aynı: tarayıcı temizliği. Ama "temizlik" derken ne siliniyor, neyi silmek zararlı, neyi silmek gerçekten işe yarıyor? Aşağıda kafanızda oluşacak sorulara sırayla cevap veriyoruz.

Önce bir uyarı: temizlik yapmadan önce sık kullandığınız sitelerin şifrelerini hatırladığınızdan emin olun. Çünkü bazı seçenekleri işaretlediğinizde oturumlarınız kapanır ve o siteye yeniden giriş yapmanız gerekir. Şifrelerinizi akılda tutmakta zorlanıyorsanız güvenli şifre oluşturma yöntemlerini anlattığımız yazı işinizi kolaylaştırır.

Tarayıcı tam olarak neyi biriktiriyor?

Tarayıcı temizliği menülerinde karşınıza üç dört farklı kutucuk çıkar ve hepsi aynı şey değildir. Hangisini işaretleyeceğinizi bilmek için her birinin ne olduğunu anlamak gerekiyor.

Önbellek (cache) nedir, silmek yavaşlatır mı?

Önbellek, tarayıcının bir siteyi ikinci kez açtığında hızlı yüklemesi için diskte tuttuğu görsel, yazı tipi ve kod parçalarıdır. "Silmek yavaşlatır mı?" sorusunun cevabı: sadece geçici olarak. Temizlikten sonra ziyaret ettiğiniz ilk sayfalar biraz daha yavaş açılır, sonra her şey normale döner.

Peki neden silelim? Çünkü önbellek zamanla bozulabiliyor. Bir sitenin tasarımı kayıyorsa, butonlar tepki vermiyorsa ya da site "güncellenmiş" olduğu halde eski hâlini görüyorsanız suçlu neredeyse her zaman eski önbellektir. Ayrıca gigabaytlarca yer kaplayabilir; disk alanı derdiniz varsa bilgisayarı hızlandırma yöntemlerini konu alan yazıdaki adımlarla birlikte düşünmeye değer.

Çerezler ne iş yapıyor?

Çerez, sitenin tarayıcınıza bıraktığı küçük bir not defteridir: "bu kullanıcı giriş yaptı", "dili Türkçe seçti", "sepetinde iki ürün var" gibi bilgiler burada durur. Bu yüzden çerezleri silmek en çok fark edeceğiniz işlemdir — çoğu sitede oturumunuz kapanır.

Çerezlerin bir de üçüncü taraf tarafı var. Ziyaret ettiğiniz sitede bulunan reklam ve analiz kodları da çerez bırakır; bunlar siteler arasında sizi takip edip ilgi alanlarınıza göre reklam göstermeye yarar. Gizlilik kaygınız buradan geliyorsa, hepsini silmek yerine tarayıcı ayarlarından "üçüncü taraf çerezleri engelle" seçeneğini açmak daha kalıcı bir çözüm.

Geçmişi silmek izimi tamamen kaybettirir mi?

Hayır, ve bu yanlış anlaşılma çok yaygın. Geçmiş silmek yalnızca o bilgisayardaki kaydı temizler. İnternet servis sağlayıcınız, iş yerinizin ağı ve giriş yaptığınız hesaplar (örneğin Google hesabınızın kendi etkinlik kaydı) etkilenmez. Yani geçmiş temizliği "cihazı paylaşan kişilere karşı" işe yarar, "internete karşı" değil. Hesap tarafındaki kayıtlar için ilgili hesabın etkinlik ayarlarına girmeniz gerekir; e-posta hesabınızı korumaya dair temel adımlar bu alışkanlığı tamamlar.

Chrome, Firefox ve Safari'de nasıl yapılır?

Üç tarayıcıda da mantık aynı: bir tarih aralığı seçin, ne silineceğini işaretleyin, onaylayın.

Chrome'da adımlar

1. Sağ üstteki üç noktalı menüden Ayarlar bölümüne girin.
2. "Gizlilik ve güvenlik" başlığı altındaki Tarama verilerini temizle seçeneğini açın. Kısayolu sevenler için: Ctrl + Shift + Delete (Mac'te Cmd + Shift + Delete).
3. Zaman aralığını seçin. Sorun gidermek için "son 1 saat", genel temizlik için "tüm zamanlar" mantıklıdır.
4. "Gelişmiş" sekmesinde parolalar ve otomatik doldurma verileri de görünür — bunları işaretlemeyin, aksi hâlde kayıtlı bilgilerinizi kaybedersiniz.

Tek bir siteyle sorun yaşıyorsanız her şeyi silmenize gerek yok: adres çubuğundaki kilit simgesine tıklayıp o sitenin çerez ve site verilerini ayrı ayrı sıfırlayabilirsiniz.

Firefox'ta adımlar

1. Sağ üstteki menüden Ayarlar > Gizlilik ve Güvenlik yolunu izleyin.
2. "Çerezler ve Site Verileri" bölümünde Verileri Temizle düğmesini bulun; önbellek ve çerezler ayrı kutucuklar hâlinde karşınıza çıkar.
3. Geçmiş için aynı sayfada "Geçmiş" bölümüne inip Geçmişi Temizle seçeneğini kullanın.

Firefox'ta hoş bir ek var: aynı bölümde "Firefox kapatıldığında geçmişi temizle" ayarını açarsanız her oturum sonunda temizlik otomatik olur. Elle uğraşmayı sevmeyenler için ideal.

Safari'de adımlar

Mac'te menü çubuğundan Safari > Geçmişi Temizle yolunu izleyin; buradaki seçim hem geçmişi hem çerezleri hem önbelleği kapsar. Sadece önbelleği silmek isterseniz Ayarlar > Gelişmiş bölümünden "Geliştirici menüsünü göster" seçeneğini açmanız, ardından Geliştir menüsündeki "Önbellekleri boşalt" komutunu kullanmanız gerekir.

iPhone ve iPad'de yol farklı: Safari menüde değil,